ĐỀ XUẤT GIẢM TRƯỜNG CÔNG ĐỂ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC

Theo báo Vietnamnet, tính đến tháng 4/2017, Việt Nam có 170 trường đại học công lập. Con số này đang tồn tại với nhiều điều chưa thỏa đáng. Để có thể đảm bảo chất lượng đào tạo, cung cấp cho thị trường nhân lưc nguồn lao động trình độ cao thì đã có đề xuất giảm thiểu số lượng trường công lập hiện nay.

Việt Nam có đến 170 trường đại học công lập (tính đến quý 2 năm 2017). Ảnh: báo Thanh niên

Học phí đã tăng nhưng chưa đủ 

Trong suốt nhiều năm qua, vấn đề tài chính đại học chưa bao giờ ngừng được quan tâm. Đơn cử tại hội thảo “Giáo dục đại học Việt Nam: Chuẩn hóa và Hội nhập quốc tế” do Ủy ban Văn hóa - Giáo dục - Thanh, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội được tổ chức vào ngày 17.07.2018, chủ đề này tiếp tục được tập trung thảo luận.

Các đại biểu có chung nhận định rằng nguồn thu cho giáo dục đại học Việt Nam vẫn còn thấp khi so sánh trong mối quan hệ tương quan với thế giới. Cụ thể là từ năm 2013 - 2017, Nhà nước ta đã chi hơn 1.120.000 tỉ đồng cho giáo dục, trong đó có khoảng gần 173.000 ti đồng cho đào tạo bậc đại học (chiếm khoảng 15%). 

Các trường đại học Việt Nam đang phụ thuộc vào ngân sách Nhà nước và học phí. Ảnh: Internet

Bộ Tài chính cho rằng quỹ tài chính cho đào tạo đại học chưa được đa dạng hóa. Các cơ sở chủ yếu dựa vào ngân sách Nhà nước, nguồn thu học phí mà chưa thực sự tận dụng được khoản thu khác từ hoạt động dịch vụ, chuyển giao công nghệ và nghiên cứu khoa học. Vì vậy, khi mức học phí thấp đã khiến cho nhiều trường bị ảnh hưởng.

Theo Phó Giáo sư Thái Bá Cần thì vào năm 2004, chi phí trung bình cho 1 sinh viên/năm tại các nước OECD (Tổ chức Hợp tác & Phát triển Kinh tế)  là khoảng 11.000 USD thì 10 năm sau đã tăng lên trên 16.000 USD. Tương tự như vậy, mức chi phí này ở Việt Nam cũng tăng từ 9,24 triệu đồng (năm 2009) đến 16,2 triệu đồng (năm 2017). Vì vậy, nếu tính chính xác thì suất đầu tư cho 1 sinh viên phải ở mức 37,1 triệu đồng. 

Nhiều trường đại học tại Việt Nam chưa tận dụng được nguồn thu từ nghiên cứu khoa học

Không giống với nhiều quốc gia khác (ví dụ như Mỹ), nguồn hỗ trợ cho các trường đại học tại ViệtNam rất ít. Ngân sách cho 1 sinh viên vào năm 2013 là 14,1 triệu đồng (khoảng 35% GDP). Nếu muốn nâng con số này nên thành 50% GDP như một số nước thì mức học phí của các trường Việt Nam phải khoảng 10,6 triệu đồng/năm. Trong khi đó, mức thu học phí năm 2017 - 2018 của các trường công lập chưa tự chủ tài chính là 8 triệu đồng (báo cáo của Thứ trưởng Bộ Giáo dục Đào tạo Nguyễn Văn Phúc).

Phó Giáo sư Thái Bá Cần phân tích rằng nếu muốn nâng tỉ lệ phần trăm cho giáo dục trên GDP bình quân thì có thể giảm số lượng sinh viên. 87% sinh viên hiện nay của cả nước là của các trường công lập, vì vậy nếu giảm con số này đi khoảng 20% thì sẽ đạt ngân sách 50% GDP như mong muốn. Có cùng chung suy nghĩ này, Bộ Tài chính cũng cho rằng nên giảm bớt số lượng trường công để tối ưu hiệu quả chi ngân sách cho giáo dục. 

Giảm bớt các trường công hoạt động không hiệu quả để tập trung ngân sách 

Trong bài đăng ngày 18.08.2018 của báo Vietnamnet thì bộ Tài chính đang có kiến nghị hợp nhất hoặc giải thể những trường đại học, cơ sở giáo dục đào tạo không hiệu quả. Bộ cũng cho rằng không nhất thiết phải giữ quan điểm là tỉnh nào cũng phải có trường đại học để nâng cao hiệu quả sử dụng của ngân sách nhà nước. Bên cạnh đó, Bộ Giáo dục Đào tạo nên tái sắp xếp, tổ chức, tập trung xây dựng hệ thống trường sư phạm trọng điểm để đào tạo đội ngũ giáo viên, công nhân viên cho giáo dục.

 Đề xuất tập trung ngân sách cho các trường đào tạo tốt. Ảnh: Internet

Nếu làm như vậy thì sẽ góp phần cơ cấu lại việc chi ngân sách. Quỹ tài chính lúc này sẽ được tập trung cho những trường có chất lượng đào tạo tốt hoặc cơ sở giáo dục đặc thù thông qua hình thức chi mới. Từ đó sẽ tránh được việc lãng phí nguồn lực cho các cơ sở hoạt động không hiệu quả. Không cần thiết phải duy trì những cơ sở này dù đó có thể bao gồm các trường sư phạm. 

Đây là các quan điểm đã được đưa ra thảo luận và nhận được nhiều sự quan tâm từ công chúng. Nếu được thông qua thì rất hi vọng sẽ mang lại sự đổi mới cho giáo dục đại học Việt Nam, để chúng ta có thể tự hào sánh vai cùng bạn bè thế giới. 

Nguồn thông tin tham khảo: Vietnamnet